Türkiye-Ukrayna Çifte Vergilendirme Anlaşması: Oranlar, Mukimlik ve 2026 Durumu

Türkiye ile Ukrayna arasında gelir ve servet üzerinden alınan vergilerde çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması vardır ve yürürlüktedir. Anlaşma 27 Kasım 1996'da Ankara'da imzalandı; onaylanması 11/2/1998 tarihli ve 4339 sayılı Kanun ile uygun bulundu, Bakanlar Kurulu 18/3/1998 tarihinde 98/10846 sayılı Kararla onayladı ve tam Türkçe metni 22 Nisan 1998 tarihli, 23321 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. Bu rehberdeki madde içerikleri o resmî metinden alınmıştır. Pratikte en çok merak edilen üç sayı şudur: temettüde stopaj üst sınırı koşullar sağlanırsa %10, sağlanmazsa %15; faizde %10; gayrimaddi hak bedellerinde (royalti) %10.

Ukrayna'nın güncel durumu: Ukrayna aktif savaş halindedir. Sıkıyönetim ve genel mobilizasyon 26 Ekim 2026 tarihli Verkhovna Rada kararıyla 29 Ocak 2027'ye kadar uzatıldı; uzatma kararları 90 günde bir yenilendiği için bu tarihi işlem gününde teyit edin. Sivil hava sahası 24 Şubat 2022'den beri kapalıdır (EASA CZIB-2022-01R14, geçerlilik 31.01.2027). T.C. Kiev Büyükelçiliği, 16 Haziran 2025 tarihli duyurusunda vatandaşlarımızın zorunlu olmadıkça Ukrayna'ya seyahat etmemesini tavsiye etmektedir (kiev-be.mfa.gov.tr, erişim 29.10.2026).

PeraGate'in Ukrayna'da ofisi yoktur; süreci uzaktan Türkçe koordine eder, Ukrayna tarafındaki işlemleri lisanslı yerel profesyonellerle yürütürüz. Mukimlik belgesi ve beyan takvimi düzenini birlikte kurmak için Ukrayna vergi mukimliği desteği sayfasına, defter ve bildirim tarafı için muhasebe desteği sayfasına bakabilirsiniz. Anlaşmanın yorumu ve sizin somut durumunuzda nasıl uygulanacağı için Türkiye'deki mali müşavirinize ve Ukrayna'da yetkili bir vergi danışmanına danışın.

Anlaşma hangi tarihten itibaren hüküm ifade ediyor?

Anlaşmanın 28. maddesine göre her iki devlet iç mevzuatındaki işlemleri tamamladığını diplomatik yolla diğerine bildirir ve anlaşma bu bildirimlerin sonuncusunun yapıldığı tarihte yürürlüğe girer. Yani yürürlük tarihi anlaşma metninde yazılı bir gün değildir, bildirime bağlıdır. İkinci el bir tablo bu tarihi 29.04.1998, uygulanmaya başlama tarihini 01.01.1999 olarak vermektedir; bu iki tarih doğrulanmamıştır.

Hüküm ifade etme anı iki ülkede farklı kurgulanmıştır:

• Türkiye'de: kaynakta tevkif edilen vergiler için, yürürlük tarihini izleyen Ocak ayının birinci günü veya sonrasında ödenen ya da mahsup edilen tutarlar bakımından; diğer vergiler için aynı tarihten sonra başlayan vergilendirme yılları bakımından.
• Ukrayna'da: temettü, faiz ve gayrimaddi hak bedelleri üzerinden alınan vergiler için, yürürlüğe girdiği günü izleyen altmışıncı gün veya sonrasında yapılan ödemeler bakımından; teşebbüs kazançları için yürürlüğü takip eden takvim yılının 1 Ocak günü veya sonrasında başlayan dönemler bakımından; vatandaşlardan alınan gelir vergisi için yine altmışıncı günden itibaren yapılan ödemeler bakımından.

Anlaşma, 29. maddeye göre feshedilinceye kadar yürürlükte kalır. Taraflar, yürürlük tarihinden itibaren beş yıllık sürenin bitiminden sonra başlayan herhangi bir takvim yılının sonundan en az altı ay önce yazılı fesih ihbarnamesi vererek anlaşmayı sona erdirebilir.

Temettüde oran %10 mu, %15 mi?

İkisi de doğru olabilir; hangisi uygulanacağı ortaklık yapınıza bağlıdır ve bu, Türkçe kaynaklarda en sık yanlış yazılan noktadır. Anlaşmanın 10. maddesinin 2. fıkrasına göre temettüler, ödemeyi yapan şirketin mukim olduğu devlette de vergilendirilebilir; ancak temettüyü elde eden kişi gerçek lehdar ise alınacak vergi şu oranları aşmayacaktır:

Üç nokta pratikte sık atlanıyor. Birincisi, %10 oranı otomatik değildir; gerçek kişi olarak Ukrayna'daki şirketinizden temettü alıyorsanız anlaşma sınırı sizin için %15'tir. İkincisi, pay "doğrudan" tutulmalıdır; araya bir üçüncü ülke şirketi girdiğinde %25 eşiği doğrudan sağlanmış sayılmaz. Üçüncüsü, bunlar üst sınırdır: Ukrayna iç mevzuatı daha düşük bir oran öngörüyorsa düşük oran uygulanır.

Karşılaştırma için: Ukrayna kaynaklarına göre 30.06.2026 itibarıyla iç mevzuat stopajı, yabancı şirketlere ödenen temettü, faiz ve royaltide %15'tir. Bu oranlar birinci elden doğrulanmadı. Anlaşma oranının uygulanmadığı bir durumda ödemenin iç mevzuat oranına tabi tutulacağını hesaba katın.

Faiz ve royaltide oran ve muafiyetler neler?

Her ikisinde de üst sınır %10'dur, faizde ayrıca iki tam muafiyet vardır.

• Faiz (11. madde). Faiz, elde edildiği devlette de vergilendirilebilir; gerçek lehdar söz konusu olduğunda alınacak vergi faizin gayrisafi tutarının %10'unu aşmayacaktır. 3. fıkra iki muafiyet getirir: Ukrayna'da doğan ve Türkiye Hükümetine, mahalli idarelerine veya T.C. Merkez Bankası'na ödenen faizler Ukrayna vergisinden muaftır; Türkiye'de doğan ve Ukrayna Hükümetine, politik alt bölümlerine, mahalli idarelerine veya Ukrayna Ulusal Bankası'na ödenen faizler Türk vergisinden muaftır.
• Gayrimaddi hak bedelleri (12. madde). Alınacak vergi, tüm ödemelerin gayrisafi tutarının %10'unu aşmayacaktır. Tanım geniştir: edebi, sanatsal veya bilimsel her nevi telif hakkı, sinema filmleri ile radyo ve televizyon bantları, patent, marka, desen, model, plan, gizli formül veya üretim yöntemi, sınai, ticari ya da bilimsel teçhizat ve sınai, ticari veya bilimsel tecrübeye dayalı bilgi birikimi (know-how) karşılığı yapılan ödemeler.

Bu tanımın son kalemine dikkat edin: ekipman kiralama bedeli de royalti tanımına girer. Ukrayna'daki bir şirkete makine ya da ölçüm cihazı kiralayan Türk firmaları, faturayı salt kira olarak kurguladıklarında stopaj tarafında sürpriz yaşayabiliyor. Sözleşmeyi kurmadan önce ödemenin anlaşmadaki hangi maddeye gireceğini mali müşavirinizle birlikte netleştirin.

İki ülkede de mukim görünüyorsanız hangisi esas alınır?

Anlaşmanın 4. maddesi bu durumu sıralı bir testle çözer, yani kriterler aynı anda tartılmaz; biri sonuç verdiğinde durulur.

Gerçek kişiler için sıra şudur:

1. Daimi olarak kalabileceği meskenin bulunduğu devlet. İki ülkede de daimi mesken varsa ikinci basamağa geçilir.
2. Hayati menfaatlerin merkezi, yani kişisel ve ekonomik ilişkilerin daha yakın olduğu devlet.
3. Hayati menfaat merkezi saptanamazsa ya da hiçbir devlette daimi mesken yoksa, kalmayı adet edindiği evin bulunduğu devlet.
4. İki ülkede de böyle bir ev varsa ya da hiçbirinde yoksa, vatandaşı olduğu devlet.
5. İki ülkenin de vatandaşıysa veya hiçbirinin vatandaşı değilse, yetkili makamlar sorunu karşılıklı anlaşmayla çözer.

Gerçek kişi dışındaki bir kişi, örneğin bir şirket, iki ülkenin de mukimi sayılırsa kayıtlı merkezinin bulunduğu devletin mukimi kabul edilir. Maddenin 1. fıkrası ayrıca bir sınır çizer: yalnızca o devletteki kaynaklardan elde edilen gelir ya da o devlette bulunan servet nedeniyle vergiye tabi tutulan kişi, o devletin mukimi sayılmaz.

Ukrayna'nın kendi iç testi ise ayrı bir konudur ve anlaşma devreye girmeden önce uygulanır. Ukrayna'nın OECD'ye bildirdiği kurallara göre sıra ikametgâh, daimi ikametgâh, hayati menfaatlerin merkezi, takvim yılı içinde en az 183 gün kalma ve vatandaşlık biçimindedir; 183 gün ölçütü yedektir. Buradan iki sonuç çıkar: Ukrayna'da 183 günden az kalmak tek başına mukim olmadığınızı göstermez ve Ukrayna'da şirket payı ya da taşınmazı olup yurt dışında yaşayan kişiler için idare "hayati menfaat merkezi belirlenemiyor" diyerek gün saymaya geçebilir. Bu bilgi ikinci el özetten alınmıştır ve asıl belge okunamamıştır.

Anlaşma oranından yararlanmak için ne gerekir?

Anlaşma oranı bir indirim talebidir, kendiliğinden işleyen bir muafiyet değildir. Metin oranların "aşılmayacağını" söyler; ödemeyi yapan tarafın düşük oranı uygulayabilmesi için iki şey beklenir: gelirin gerçek lehdarı olmanız ve karşı ülkeden alınmış bir mukimlik belgesi sunmanız. Bu belgenin Ukrayna'da hangi formatta istendiği, çevirisi, geçerlilik süresi ve hangi birime verildiği Ukrayna iç mevzuatına tabidir; bu rehberde doğrulanamadığı için burada bir süre ya da form numarası yazılmamıştır. İşlem öncesinde Ukrayna'daki muhasebecinizle ödeme yapılacak kurumun istediği belge listesini yazılı olarak teyit edin.

İkinci bir pratik ayrımı da unutmayın: anlaşma oranı stopajın tavanını belirler, paranın ülke dışına çıkabilmesini değil. Savaş döneminde Ukrayna Ulusal Bankası'nın sermaye kontrolleri yürürlüktedir; temettü ve faiz transferinin bugünkü limitleri bu rehber için doğrulanamadı ve bu nedenle burada bir rakam verilmemiştir. Anlaşma oranı uygun olsa bile transferin fiilen mümkün olup olmadığını bankanıza sorun.

2017 Protokolü neyi değiştirdi?

Anlaşmayı değiştiren bir Protokol vardır ve Türkiye tarafındaki onay süreci tamamlanmıştır. Protokol'ün onaylanmasının uygun bulunduğuna dair 7234 sayılı Kanun, 14 Nisan 2020 tarihli ve 31099 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı; onaya ilişkin 3012 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ise 25 Eylül 2020 tarihli ve 31255 sayılı Resmî Gazete'de milletlerarası andlaşma olarak yayımlandı. Bu iki yayın birinci elden doğrulanmıştır.

Protokol'ün içeriği ise doğrulanmadı. İkinci el kaynaklar Protokol'ün 9 Ekim 2017'de Kiev'de imzalandığını, anlaşmanın 2., 3., 4., 8. ve 10. maddelerinde değişiklik getirdiğini ve 30 Kasım 2020'de yürürlüğe girdiğini yazmaktadır. Resmî Gazete'deki yayın taranmış görüntü olduğu ve metin katmanı taşımadığı için Protokol'ün 10. maddeye ne yaptığı okunamamıştır. Buna karşılık 30.06.2026 tarihli bir uluslararası vergi derlemesi Türkiye için temettü oranını hâlâ 10/15 olarak göstermektedir; bu, Protokol'ün temettü oranlarını değiştirmediğine dolaylı bir işaret sayılabilir ancak doğrulama yerine geçmez. Oranı büyük bir işlemde esas alacaksanız Protokol'ün yürürlükteki birleşik metnini Gelir İdaresi Başkanlığı'ndan teyit ettirin.

Ukrayna tarafındaki iç oranlar ne durumda?

Anlaşma yalnızca iki ülkenin vergilendirme yetkisini paylaştırır; vergiyi doğuran oran her ülkenin kendi mevzuatından gelir. Ukrayna'nın resmi vergi kaynakları bu rehber hazırlanırken erişilemediği için aşağıdaki oranlar ikinci el derlemelere dayanır ve işlem öncesinde Ukrayna Devlet Vergi Servisi'nden (ДПС) teyit edilmelidir.

Askeri verginin ayrı bir satır olması önemli bir ayrıntıdır: Ukrayna'da ücret geliri üzerindeki fiili yük %18 + %5'tir ve Ukraynalı bir şirketten alınan temettüde yerel gerçek kişi için %5 + %5 çıkar. Ukrayna'nın kendi resmi yatırım sitesi dahil bazı kaynaklar askeri vergiyi hâlâ %1,5 gösterdiği için bu kalemde kaynağın tarihine bakın. Oranların bütünü ve beyan takvimi için Ukrayna vergi sistemine genel bakış rehberine, Ukrayna'da taşınmazı olanların yıllık yükümlülükleri için Ukrayna'da emlak vergileri rehberine bakın.

Hangi işlemlerde anlaşmaya önceden bakmak gerekir?

Anlaşmaya sözleşme imzalanmadan bakmanız gereken dört tipik durum var.

1. Ukrayna'da şirket kuracaksanız. Payı gerçek kişi olarak mı, Türkiye'deki şirketiniz üzerinden mi alacağınız, temettü stopajını %15 ile %10 arasında ayırır. Yapı kararını baştan vermek sonradan pay devretmekten daha ucuzdur; kuruluş adımları için Ukrayna'da şirket kurmak rehberine bakabilirsiniz.
2. Ukrayna'ya yazılım, marka ya da ekipman kullanım hakkı vereceksiniz. Ödeme royalti sayılacaksa üst sınır %10'dur; sözleşmede kalem adının ne olduğu değil, ödemenin niteliği belirleyicidir.
3. Grup içi borç veriyorsanız. Faizde üst sınır %10'dur; devlet ve merkez bankası ödemelerindeki muafiyetler özel hallerdir ve özel sektör borçlanmasını kapsamaz.
4. İki ülkede de mukim görünüyorsanız. Hangi ülkenin mukimi sayıldığınız yalnız bir oranı değil, hangi gelirinizin hangi ülkede beyan edileceğini de belirler. Mukimlik dosyasını kurarken Ukrayna vergi mukimliği desteği sayfasındaki kapsama bakın.

Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir işleme uygulanacak vergi görüşü yerine geçmez. PeraGate danışmanlık ve koordinasyon yapar; beyan, görüş ve temsil gerektiren işler Türkiye'de mali müşaviriniz, Ukrayna'da lisanslı yerel profesyoneller tarafından yürütülür. Durumunuzu anlatmak için iletişim sayfasından yazabilirsiniz.