Hollanda'da Yapay Zekâ Şirketi Kurmak (2026): WBSO, Innovatiebox, AI Act ve Oturum

Hollanda'da yapay zekâ şirketi kurmak için ayrı bir lisans gerekmez: şirket diğer işletmeler gibi çoğunlukla BV (besloten vennootschap) olarak noterde kurulur ve KVK Ticaret Sicili'ne kaydedilir. Yapay zekâya özgü olan kısım kuruluştan sonra gelir: AB AI Act kapsamında sisteminizin risk sınıfı, kişisel veri işliyorsanız AVG (Hollanda'daki adıyla GDPR) yükümlülükleri ve Ar-Ge'yi vergi avantajına çeviren iki araç, WBSO ve innovatiebox. Türkiye'den gelen kurucu için ayrıca doğru oturum yolunu seçmek gerekir.

Hollanda'da yapay zekâ şirketi için ayrı bir izin gerekir mi?

Hayır, yapay zekâ geliştirmek ya da yapay zekâ tabanlı hizmet satmak için Hollanda'da sektöre özel bir şirket izni yok. BV'nin asgari sermayesi 0,01 EUR'dur, kuruluş senedini noter hazırlar ve KVK ilk kayıt ücreti Ekim 2026 itibarıyla bir kerelik 85,15 EUR'dur (business.gov.nl, KVK). Kuruluş adımları, noter ücreti aralığı ve eenmanszaak karşılaştırması Hollanda'da şirket kurmak rehberinde ayrıntılı anlatılıyor; bu rehber yalnız yapay zekâya özgü katmana odaklanıyor.

Ürününüz finans, sağlık ya da işe alım gibi düzenlenmiş bir alanda kullanılacaksa o sektörün kendi kuralları da devreye girer; bu durumda AI Act'teki yüksek riskli sınıf da gündeme gelebilir. Noter, KVK ve banka adımlarının Türkçe takibi için şirket kurulumu desteği sayfamıza bakabilirsiniz. Hollanda'da ofisimiz yok; süreci uzaktan Türkçe koordine ediyoruz. Kuruluş senedi, hukuki görüş ve vergi beyanı gibi yetki gerektiren işleri Hollanda'da kayıtlı noter, avukat ve muhasebeciler yapar; biz onlarla aranızdaki iletişimi ve belge hazırlığını takip ederiz.

Türk girişimci hangi oturumla gelmeli: start-up mı, serbest meslek mi?

Türk vatandaşı için çoğu durumda iki yol vardır ve Ortaklık Anlaşması sayesinde serbest meslek izni daha erişilebilirdir. IND'ye göre RVO'nun serbest meslek başvurularında kullandığı puan sistemi Türk vatandaşlarına uygulanmaz; yalnız iş planı değerlendirilir ve harç 85 EUR'dur (Ekim 2026). Start-up izni ise henüz erken aşamadaki yenilikçi girişimler için bir yıllık bir geçiş iznidir.

Kaynak: IND start-up sayfası (8 Haziran 2026 güncellemesi), IND ücret tablosu ve IND'nin Türk vatandaşları sayfası.

Start-up yolu, kolaylaştırıcının mentorluğu ve ağı sizin için değerliyse anlamlıdır; bir yıl sonunda serbest meslek iznine geçiş ayrı başvuru ister ve genel tarifede bu geçişin harcı da 423 EUR'dur. Model geliştirmeye hazır bir iş planınız ve finansmanınız varsa Türk vatandaşı olarak doğrudan serbest meslek iznine başvurmak çoğu zaman daha az adım demektir. Tüm izin türlerinin karşılaştırması için Hollanda oturum izni türleri rehberine bakın.

AB yapay zekâ yasası (AI Act) şirketinize ne getiriyor?

AI Act yükümlülükleri, şirketinizin sistemi geliştiren "sağlayıcı" mı yoksa başkasının sistemini kullanan "uygulayıcı" mı olduğuna ve sistemin risk sınıfına göre değişir. Avrupa Komisyonu'nun Ekim 2026'daki takvimi şöyle:

Yüksek riskli tarihler, 27.07.2026'da yürürlüğe giren AI Omnibus ile ertelendi. Bugün çoğu Türk girişiminin pratikte karşılaştığı iki yükümlülük şunlar: ekibinizin yapay zekâ okuryazarlığı ve kullanıcının bir yapay zekâ ile konuştuğunu ya da içeriğin yapay zekâ ile üretildiğini anlamasını sağlayan şeffaflık kuralları. Autoriteit Persoonsgegevens (AP), geliştirdiğiniz ya da kullandığınız sistemleri şimdiden listeleyip her birinin hangi risk grubuna girdiğini tahmin etmenizi öneriyor.

Ürünü Türkiye'deki ana şirketten AB pazarına sunuyorsanız ve sistem yüksek riskliyse AB'deki temsilci (AI Act md. 22) atama yükümlülüğü gündeme gelir. Sağlayıcı olarak Hollanda'daki BV'nizi konumlandırırsanız şirket zaten AB'de yerleşik olur; hangi yapının sizin için uygun olduğunu baroya kayıtlı bir avukatla değerlendirmeniz gerekir.

Hollanda'da AI Act'i hangi kurum denetliyor?

Ekim 2026 itibarıyla Hollanda'da AI Act denetiminin kurumlar arasındaki dağılımı yasayla kesinleşmedi. Görev dağılımını belirleyecek Uitvoeringswet Artificiële Intelligentie taslak aşamasında; AP bu taslağı 23.06.2026'da değerlendirip görüş verdi. AP'ye göre birden fazla denetçi olması ve hangi kurumun yetkili olduğunun sistemin kullanıldığı bağlama göre belirlenmesi bekleniyor.

Bugünkü tablo şöyle:

• Autoriteit Persoonsgegevens (AP): 2023'ten beri risk taşıyan algoritma ve yapay zekâ için koordinasyon yapan denetçidir. Bu işi ayrı bir birim olan Directie Coördinatie Algoritmes (DCA) yürütüyor ve yılda iki kez Rapportage AI & Algoritmes Nederland (RAN) yayımlıyor.
• Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI): AP ile birlikte denetim yapısı ve ulusal "regulatory sandbox" önerisini hazırladı. Sandbox, AI Act'e uyum konusunda karmaşık sorusu olan sağlayıcılara denetçilerden rehberlik sunmak için tasarlandı.
• AB AI Office: Genel amaçlı modellerin (büyük dil modelleri gibi) sağlayıcılarını büyük ölçüde AB düzeyinde denetliyor.

AP'nin takviminde sandbox Ağustos 2026'da başlamış görünüyor, ancak Ekim 2026 itibarıyla başvuru koşullarını açıklayan resmi bir sayfa yer almıyor. Kendi modelinizi eğitip ürün olarak satacaksanız başvuru kanalı duyurulduğunda, ürünü piyasaya sürmeden önce sorularınızı denetçiyle netleştirmek için bu yolu değerlendirebilirsiniz.

Model eğitirken AVG (GDPR) neyi şart koşuyor?

Kişisel veri içeren bir veri setiyle model eğitiyor ya da kişiler hakkında otomatik karar veren bir sistem kuruyorsanız AVG, AI Act'ten bağımsız olarak bugünden geçerlidir. AP, şirketlere algoritmik bir sistemi kişisel veriyle kullanmadan önce AVG'ye uyabilip uyamayacaklarını kontrol etmelerini söylüyor ve üretken yapay zekâ için ayrı bir rehber (handreiking generatieve AI en de AVG) yayımlıyor.

Pratikte şu dört noktayı baştan belgelemeniz gerekir:

• Her veri işleme için hukuki dayanak (açık rıza, meşru menfaat vb.) ve veri setinin nereden geldiği
• Yüksek risk taşıyan işlemelerde veri koruma etki değerlendirmesi (DPIA)
• Kişiler hakkında yalnız otomatik işlemeye dayalı kararlarda anlamlı insan müdahalesi (AVG md. 22)
• Türkiye'deki geliştirici ekibe veri aktarılıyorsa AB dışına aktarım dayanağı (standart sözleşme maddeleri gibi)

Türkiye tarafında KVKK da ayrıca uygulanabilir; iki rejimin birlikte nasıl karşılanacağı veri koruma alanında çalışan bir avukatla netleştirilmelidir.

WBSO ve innovatiebox ile ne kadar vergi avantajı sağlarsınız?

WBSO, yapay zekâ modeli ya da yazılım geliştirmeye harcanan Ar-Ge (S&O) maliyetini vergiden düşürmenizi sağlar; innovatiebox ise bu Ar-Ge'den doğan kârı düşük oranla vergiler. RVO'nun 2026 parametreleri şunlar:

Kaynak: RVO WBSO sayfası, Ekim 2026. Basit bir örnek hesap: S&O grondslağınız 100.000 EUR ise ve yeni girişim oranından yararlanıyorsanız, ücret vergisinden (loonheffing) indirebileceğiniz tutar 100.000 × %50 = 50.000 EUR olur. Personeli olan şirketler bu indirimi ücret vergisi beyanında, personeli olmayan girişimciler gelir vergisi beyanında kullanır.

WBSO için üç koşul öne çıkıyor: yeni yazılımı, ürünü ya da süreci kendiniz geliştiriyor olmalısınız; şirket Hollanda'da gelir ya da ücret vergisi ödemeli; proje AB içinde ve planlı yürütülmeli. Başvuru, projenin dönemi başlamadan önce yapılır; RVO 2027 başvurularını Kasım 2026 ortasından itibaren kabul edeceğini duyurdu. Hazır bir modeli yalnız entegre etmek ya da ince ayar yapmak her durumda S&O sayılmaz; teknik yenilik içeren bölümü başvuruda ayrı tanımlamak gerekir.

Innovatiebox: RVO'dan S&O-verklaring aldığınız faaliyetlerden elde edilen kâr Ekim 2026 itibarıyla %9 efektif oranla kurumlar vergisine tabidir (Belastingdienst). Normal oranlar 200.000 EUR'ya kadar %19, üstü %25,8'dir. Kutu yalnız nitelikli kâr, daha önce gider olarak düşülen geliştirme maliyetlerini (boxdrempel) aştığında avantaj sağlar; ilk yıllarında zarar eden bir girişim için kazanç genellikle sonraki yıllarda ortaya çıkar.

Hollanda'da yapay zekâ hizmeti satarken vergi nasıl işler?

BV'nin kârı kurumlar vergisine, satışlarınız ise KDV'ye (BTW) tabidir; yapay zekâ hizmetine özel bir oran yoktur. Genel KDV oranı Ekim 2026 itibarıyla %21'dir (Belastingdienst). Sınır ötesi satışta kural müşterinin kim olduğuna göre değişir:

• Başka bir AB ülkesindeki şirket müşteri (B2B): Genellikle KDV fatura etmezsiniz; müşteri KDV'yi kendi ülkesinde tersine vergilendirme (reverse charge) yoluyla beyan eder.
• AB'deki bireysel müşteri (B2C), örneğin abonelikli bir yapay zekâ uygulaması: Elektronik hizmetler kural olarak müşterinin ülkesinde vergilenir. Yalnız Hollanda'da yerleşik bir şirketin diğer AB ülkelerindeki bireylere bu tür satışları yıllık toplam 10.000 EUR'nun altında kalıyorsa Hollanda KDV'si uygulanabilir; eşik aşılınca müşterinin ülkesinin KDV'si uygulanır ve her ülkede ayrı kayıt yerine tek bir ülkede beyan verilen One Stop Shop (OSS) kullanılabilir (Your Europe).
• AB dışındaki müşteriler, Türkiye dahil: Hizmetin vergilendirildiği yer kurallarına göre değerlendirilir; faturalama öncesinde muhasebecinizle teyit edin.

Kurucu Türkiye'de yaşamaya devam ediyor ve şirketi oradan yönetiyorsa şirketin fiili yönetim yeri ve sizin kişisel vergi mukimliğiniz tartışma konusu olabilir. Türkiye ile Hollanda arasında 1986'da imzalanan çifte vergilendirme anlaşması yürürlüktedir, ancak "Hollanda şirketi kurunca Türkiye'de vergi doğmaz" diye genelleme yapılamaz. Oranlar ve anlaşma için Hollanda vergi sistemi rehberine, aylık beyanlar ve WBSO kayıtlarının tutulması için muhasebe desteği sayfamıza bakın.

Yapay zekâ mühendisi işe alırken hangi kolaylıklar var?

Yurt dışından getirdiğiniz yapay zekâ mühendisleri için iki araç öne çıkar: bilgi göçmeni (kennismigrant) izni ve %30 kuralı. 2026 boyunca kennismigrant için brüt aylık maaş eşiği 30 yaş ve üzeri 5.942 EUR, 30 yaş altı 4.357 EUR, son 3 yıl içinde mezun olanlar için 3.122 EUR'dur (IND). Normalde işverenin IND'de tanınmış sponsor (erkend referent) olması gerekir; Türk vatandaşı çalışanlarda ise bu şart aranmaz ve başvuruyu çalışan kendisi de yapabilir. IND, tanınmış sponsorun yaptığı başvuruların daha hızlı sonuçlandığını belirtiyor. Ortaklık Anlaşması tarifesiyle harç 85 EUR'dur (IND, Ekim 2026).

%30 kuralı, koşulları sağlayan çalışana 5 yıla kadar vergisiz ödenek verilmesini sağlar: 2026'da en fazla %30, 2027'den itibaren en fazla %27. 2026 için maaş normu yıllık 48.013 EUR üzeri vergilendirilebilir ücrettir (Rijksoverheid). Çalışma izni ayrıntıları Hollanda çalışma izni rehberinde.

Kendi GPU altyapınızı ya da bulut hizmetinizi kuracaksanız ne değişir?

Yalnız yapay zekâ yazılımı satıyorsanız ek bir siber güvenlik kaydı çoğu zaman gerekmez; ancak veri merkezi, bulut ya da başka bir dijital altyapı hizmeti sunuyorsanız 15.08.2026'da yürürlüğe giren Cyberbeveiligingswet (Cbw, AB NIS2 direktifinin Hollanda uygulaması) kapsamına girebilirsiniz. RDI'ye göre kapsamdaki "temel" ve "önemli" hizmet sağlayıcılar uygun güvenlik önlemleri almak, ciddi olayları bildirmek ve NCSC'nin Nationaal Entiteitenregister'ine kaydolmak zorunda; yöneticilerin de siber güvenlik eğitimi alması bekleniyor. Kapsamda olup olmadığınızı belirlemek şirketin kendi sorumluluğudur.

GPU ya da yapay zekâ çipi ithal edecek, yeniden satacak veya Türkiye'ye gönderecekseniz ABD ihracat kontrolleri ve AB çift kullanımlı ürün kuralları ayrıca devreye girer; bu uyum konusunu Hollanda'ya yapay zekâ çipi ihracatı rehberinde ayrı ele alıyoruz.

Hangi sırayla ilerlemelisiniz?

Aşağıdaki sıra, oturum ve vergi tarafındaki geri dönüşü zor adımları başa alır:

1. Oturum yolunu seçin: Türk vatandaşıysanız serbest meslek izni ile start-up izni arasında karar verin; start-up için önce RVO listesinden bir kolaylaştırıcıyla anlaşın.
2. BV'yi kurun: Noter kuruluşu ve KVK kaydı; ortaklık yapısını (Türkiye'deki şirket ortak mı, siz mi) AI Act'teki sağlayıcı rolüyle birlikte düşünün.
3. Banka hesabını açın: Hesap açma kararı bankaya aittir ve belge listesi bankaya göre değişir; hazırlık için banka hesabı açma desteği.
4. WBSO başvurusunu dönem başlamadan yapın: Geliştirme projesini ve saat kaydını baştan tutun; bu kayıtlar ileride innovatiebox için de gerekir.
5. AI sistem envanteri çıkarın: Her ürün için sağlayıcı/uygulayıcı rolünü ve risk sınıfını yazılı hale getirin; ekip için okuryazarlık eğitimini belgeleyin.
6. AVG belgelerini hazırlayın: Hukuki dayanak, DPIA ve AB dışına aktarım dayanağı.
7. Muhasebeyi kurun: KDV beyanları, WBSO indiriminin ücret vergisine yansıtılması ve innovatiebox hesabı için Hollanda'da kayıtlı bir muhasebeciyle çalışın.