Endonezya'da Yapay Zekâ Şirketi Kurmak: KBLI Kodu, Veri Kuralları, Teşvik ve Vergi

Endonezya'da yapay zekâ şirketi kurmak isteyen Türk girişimci, yabancı sermayeli limited şirket (PT PMA) kurar ve faaliyet kodu olarak yapay zekâ tabanlı programlamayı (KBLI 62015) seçer. Ekim 2026 itibarıyla ödenmiş sermaye en az 2,5 milyar IDR, yatırım planı ise her 5 haneli KBLI ve proje lokasyonu için 10 milyar IDR'nin üstünde olmalı (Yatırım ve Hilirisasi Bakanlığı/BKPM, Permen 5/2025, erişim 15.10.2026). Yapay zekâya özgü yükler kuruluştan sonra gelir: Komdigi'ye (İletişim ve Dijital Bakanlığı) elektronik sistem kaydı, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (UU PDP, 27/2022) ve ürünü kime sattığınıza göre değişen vergi.

PT PMA'nın genel kuruluş adımları (noter senedi, AHU onayı, OSS'te NIB) Bali'de şirket kurmak rehberinde; burada tekrar etmiyoruz. Faaliyet kodu seçimi, belge dosyası ve OSS adımlarında Türkçe koordinasyon için Endonezya şirket kurulumu desteği sayfamıza bakabilirsiniz. Noter işlemlerini yerel noter, hukuki görüşü baroya kayıtlı yerel avukat verir; karar ilgili kurumundur.

Yapay zekâ girişimi hangi faaliyet koduyla (KBLI) kurulur?

Yapay zekâ ürünü geliştiren şirket için doğrudan karşılık gelen kod KBLI 62015, yani "yapay zekâ tabanlı programlama faaliyeti"dir. Komdigi'nin 19.12.2023 tarihli 9/2023 sayılı Yapay Zekâ Etiği Genelgesi bu kodu açıkça anıyor. Genelgeye göre bu koddaki şirketler, Permenkominfo 3/2021'deki faaliyet standardı gereği veri ve yapay zekâ etiği konusunda yazılı bir şirket içi politika hazırlamak zorunda.

Sık yapılan hata, ileride yapılabilecek her işi ayrı kod olarak eklemek. Yatırım eşiği her 5 haneli KBLI için ayrı hesaplandığından, kod sayısı arttıkça taahhüt edilen yatırım da artar. Model geliştirme, danışmanlık ve veri işleme gibi faaliyetleri koda dökmeden önce hangisinin gerçekten gerektiğini netleştirin.

KBLI 2025 sınıflandırması BPS'nin 7/2025 sayılı düzenlemesiyle yayımlandı. 62015 kodunun yeni sistemdeki karşılığı resmi kaynakta açık değil; başvuru anında OSS ekranında kontrol edin.

Yapay zekâ şirketinde sermaye ve yatırım şartı nasıl hesaplanır?

Ödenmiş sermaye şirket başına en az 2,5 milyar IDR; yatırım değeri ise arazi ve bina hariç, her 5 haneli KBLI ve proje lokasyonu başına 10 milyar IDR'nin üstünde olmalı (BKPM 5/2025, md. 26/2 ve 26/10). Bu iki rakam farklı şeylerdir: sermaye şirketin hesabına yatırılan paradır, yatırım değeri ise OSS'e beyan ettiğiniz toplam proje büyüklüğüdür.

Yapay zekâ işinde yatırımın büyük kısmı çoğunlukla GPU sunucu, bulut taahhüdü ve personel gideridir. Bu kalemlerin yatırım planında nasıl gösterileceğini OSS başvurusundan önce netleştirin. ABD menşeli gelişmiş çipleri Endonezya'ya getirecekseniz ihracat kontrolü kuralları ayrıca devreye girer; ayrıntılar Endonezya'ya yapay zekâ çipi ihracatı rehberinde. Sermayenin yatırılacağı şirket hesabı için banka hesabı açma desteği sayfamıza bakabilirsiniz.

Bali'de yapay zekâ girişimi için KEK Kura Kura Bali bir seçenek mi?

Olabilir, ama şartları yazılı olarak kesinleşmeden plan yapmayın. Ulusal KEK Konseyi'nin Ekim 2026'da yayımladığı basın açıklamasına göre Denpasar'daki KEK Kura Kura Bali; yapay zekâ, dijital Ar-Ge, yarı iletken ve kuantum teknolojisine yönlendiriliyor. Aynı açıklamaya göre bölgede 2026'nın ilk yarısı sonunda gerçekleşen kümülatif yatırım 1,8 trilyon IDR, istihdam 2.173 kişi. Endonezya'da toplam 25 özel ekonomik bölge (KEK) var.

KEK'in yapay zekâ girişimi için önemi sermaye hesabında. BKPM 5/2025'e göre araştırma, dijital ekonomi ve teknoloji geliştirme KEK'lerinde asgari yatırım tutarı genel 10 milyar IDR kuralıyla değil, Cumhurbaşkanlığı'nın yatırım alanları düzenlemesiyle belirleniyor (md. 26/8). KEK'teki vergi teşvikleri de OSS üzerinden ayrı başvuruyla alınıyor (md. 261). Kura Kura Bali'de kiracı olma şartları ve uygulanacak tutarlar resmi kaynakta açık değil; karar vermeden önce KEK yönetiminden yazılı teyit alın.

Endonezya yapay zekâ teşvikleri neler?

Ekim 2026 itibarıyla yapay zekâya özel ayrı bir vergi teşvik programı yer almıyor; AI şirketi genel yatırım teşviklerine OSS üzerinden başvurur. BKPM 5/2025'in teşvik bölümünde (md. 246-265) yapay zekâ girişimini ilgilendirebilecek başlıklar şunlar:

• Kurumlar vergisi indirimi (tax holiday, md. 260)
• KEK içindeki kurumlar vergisi teşvikleri (md. 261)
• Belirli Ar-Ge faaliyetleri için brüt gelirden ek indirim (md. 264)
• Staj ve mesleki eğitim programları için brüt gelirden ek indirim (md. 265)
• Yurt içinde üretilmeyen ya da gereken özellikte olmayan makine ve ekipmanın ithalatında gümrük vergisi muafiyeti (md. 247)

Oranlar ve şartlar Maliye Bakanlığı düzenlemelerinde belirleniyor; yapay zekâ faaliyetinin hangisine girdiği vaka bazında değerlendirilir. Küçük şirketler için ayrıca kendiliğinden uygulanan 31E indirimi var (aşağıda). Teşviki iş planınıza gelir kalemi olarak yazmadan önce yerel bir vergi danışmanıyla kontrol edin.

Komdigi yapay zekâ şirketlerinden ne istiyor?

Ekim 2026 itibarıyla Endonezya'da yapay zekâyı doğrudan düzenleyen bağlayıcı bir kanun yok; kurallar etik genelgesi, elektronik sistem işletmecisi (PSE, Penyelenggara Sistem Elektronik) kaydı ve sektör düzenlemelerinden geliyor.

1. Etik genelgesi (SE 9/2023): Dokuz ilke sayıyor: kapsayıcılık, insanilik, güvenlik, erişilebilirlik, şeffaflık, güvenilirlik ve hesap verebilirlik, kişisel verilerin korunması, sürdürülebilirlik ve fikrî mülkiyet. Genelge, yapay zekânın insanları etkileyen konularda tek başına karar verici olarak kullanılmamasını istiyor.
2. PSE kaydı: İnternet üzerinden uygulama, site ya da platform işleten her özel sektör PSE'si OSS üzerinden Komdigi'ye kayıt yaptırmak zorunda (Permenkominfo 5/2020, md. 2). Kayıt yaptırmayan sisteme erişim engeli uygulanabiliyor.
3. Çocuklar: Çocukların erişebileceği elektronik sistemler için PP 17/2025 (27.03.2025) ve uygulama düzenlemesi Permen Komdigi 9/2026 (06.03.2026) yürürlükte. Bu düzenlemelerin yapay zekâ ürünlerine getirdiği somut yükümlülükler kesinleşmedi; çocukların da kullanabileceği bir ürün geliştiriyorsanız düzenleme metnini yerel bir hukukçuyla birlikte okuyun.
4. Eğitim: Eğitim alanında yapay zekâ kullanımı için Komdigi'nin 12.03.2026 tarihli 117/2026 sayılı kararıyla bir rehber yayımlandı. Eğitim teknolojisi ürünü geliştiriyorsanız bu rehberi okuyun.

Kişisel veri işleyen yapay zekâ ürünü UU PDP'ye nasıl uyar?

UU PDP 17.10.2022'de yürürlüğe girdi ve 2 yıllık uyum süresi 17.10.2024'te doldu (md. 74); Ekim 2026'da tüm hükümleri uygulanıyor. Yapay zekâ ürünlerini en çok etkileyen yükümlülükler şunlar:

Model eğitimi için kullanıcı verisi topluyorsanız bunu gizlilik metninde açıkça yazın. Kredi puanlama, işe alım ya da sigorta gibi kişiyi etkileyen otomatik kararlar veriyorsanız, ürünü yayına almadan önce etki değerlendirmesini ve insan incelemesi yolunu tasarlayın. Kanunun öngördüğü denetim kurumunun (md. 58) Ekim 2026 itibarıyla kurulup kurulmadığı resmi kaynakta açık değil; güncel durumu yerel bir hukukçuyla teyit edin.

Veriyi ve modeli yurt dışındaki bulutta tutabilir misiniz?

Özel sektör şirketi için cevap evet. PP 71/2019'un 21. maddesi, özel sektör PSE'lerinin veriyi Endonezya içinde ya da dışında işlemesine ve saklamasına izin veriyor. Şart, bakanlık denetimine ve kolluk erişimine imkân tanınması. Finans sektörü bu genel kuralın dışında; orada finans denetim otoritesinin kuralları geçerli.

Veri kişisel veriyse UU PDP md. 56'daki aktarım sırası da uygulanır. Bu iki kural birlikte şu anlama gelir: Türkiye'deki ya da AB'deki bir bulut bölgesinde model barındırmak yasak değil, ama aktarımın hukuki dayanağını belgelemeniz gerekir. Endonezya'daki kullanıcılara sunduğunuz ürün AB'deki müşterilere de satılıyorsa AB Yapay Zekâ Yasası ayrıca değerlendirilir; AB'de yerleşik değilseniz bazı sistemler için AB'deki temsilci (AI Act md. 22) gerekir.

Endonezya'da yapay zekâ hizmeti satarken vergi nasıl işler?

PT PMA olarak yapay zekâ hizmeti satan şirket Ekim 2026 itibarıyla %22 kurumlar vergisi öder ve Endonezya'daki müşteriye yaptığı satışta KDV hesaplar (DJP, Vergi Genel Müdürlüğü).

Abonelik (SaaS) ya da API satışında müşterinin Endonezya'da mı yurt dışında mı olduğu KDV'yi değiştirebilir. Yurt dışına verilen yazılım ve yapay zekâ hizmetinde KDV'nin %0 olup olmadığı konusunda resmi kaynakta açık bir bilgi yer almıyor; ilk faturayı kesmeden önce DJP'den ya da bir vergi danışmanından teyit edin.

Türkiye'deki ana şirketinize model ya da yazılım lisans bedeli ödenecekse, ödemenin anlaşmadaki royalti tanımına girip girmediğini önceden netleştirin. Anlaşmanın 12. maddesi royaltiyi telif, patent, gizli formül ve sınai, ticari ya da bilimsel deneyime ilişkin bilgi karşılığı ödemeler olarak tanımlıyor. Türkiye'deki vergi durumunuz (yerleşiklik, kontrol edilen yabancı kurum kuralı) ayrıca değerlendirilir; bunu Türkiye'de bir YMM ile konuşun. Aylık beyanlar ve LKPM raporları için Endonezya muhasebe desteği, tüm oranlar için Endonezya vergi oranları rehberine bakın.

Bali'de dijital göçebe vizesiyle yapay zekâ girişimi yürütebilir misiniz?

Endonezya'daki müşterilere hizmet veren bir girişimi bu vizeyle yürütemezsiniz. Uzaktan çalışma oturumu (E33G) yurt dışındaki işveren ya da müşteriler için çalışmaya izin verir, Endonezya'daki kişi ya da şirketten ücret almayı yasaklar. Bali Valisi'nin 24.03.2025 tarihli 7/2025 sayılı genelgesi de yabancıların resmi belge olmadan çalışmasını ve ticari faaliyet yürütmesini yasaklıyor (Bali İl Yönetimi).

Şirkette yönetici ya da çalışan olarak bulunacaksanız PT PMA'ya ek olarak çalışma izni ve oturum gerekir; şirket bunları kendiliğinden sağlamaz. Ayrıntılar Endonezya çalışma izni ve Bali dijital göçebe vizesi rehberlerinde.