Azerbaycan'da Türk Muhasebeci Seçimi, Nitelik Kontrolü ve 2026 Beyan Takvimi

Azerbaycan'da muhasebecilik için herkese uygulanan bir ruhsat yok. 2018 tarihli Muhasebe Kanunu (Mühasibat uçotu haqqında Qanun) yalnızca kamu yararını ilgilendiren kuruluşların, büyük işletmelerin, borsaya kote şirketlerin ve bazı kamu finansmanlı kuruluşların baş muhasebecisine "peşəkar mühasib" (profesyonel muhasebeci) niteliği şartı koyuyor; bu şart Aralık 2024'ten beri tam olarak uygulanıyor (IFAC, Mart 2026). Küçük bir MMC (limited şirket) için muhasebeci seçerken bu yüzden belgeye değil, iş bölümüne ve beyan takvimine hâkimiyete bakmanız gerekiyor.

PeraGate muhasebeci değildir. Beyanları Azerbaycan'daki yerel muhasebeci partnerler hazırlar; biz Türkçe iletişimi, belge akışını ve tarih takibini yürütürüz. Nasıl çalıştığımızı Azerbaycan muhasebe ve beyan takibi sayfasında anlattık.

Azerbaycan'da muhasebecinin ruhsatı olması gerekir mi?

Hayır, genel bir ruhsat zorunluluğu yok; zorunluluk belirli kuruluşların baş muhasebecisiyle sınırlı. IFAC'ın Mart 2026'da güncellenen ülke profiline göre düzenleme şöyle:

Maliye Bakanlığı'nın akredite ettiği meslek kuruluşları IFAC profilinde üç tane olarak sayılıyor: Azerbaycan Profesyonel Finans Yöneticileri Derneği (APFM), Azerbaycan Muhasebeciler ve Risk Uzmanları Derneği (ARPA) ve Genç Muhasebeciler Birliği (YAU); adlar IFAC profilindeki İngilizce adların çevirisidir. Denetim yalnızca finansal tablolarını yayımlamak zorunda olan şirketlerde (kamu yararını ilgilendiren kuruluşlar dahil) zorunlu; diğerlerinde isteğe bağlı (IFAC, Mart 2026).

Uygulanacak muhasebe standardı da şirketin büyüklüğüne göre değişiyor. Kamu yararını ilgilendiren kuruluşlar tam UFRS (IFRS) uygular. Büyük işletmeler KOBİ'ler için UFRS'yi ya da tam UFRS'yi, orta ölçekli işletmeler KOBİ'ler için UFRS'yi kullanır. Küçük işletmeler Maliye Bakanlığı'nın basitleştirilmiş kurallarını uygulayabilir (IFAC, Mart 2026). Büyüklük eşiklerini bu rehbere henüz eklemedik.

Muhasebecinin niteliği nasıl sorgulanır?

Tek bir sorgu ekranı yok; neyi doğrulamak istediğinize göre farklı yere bakarsınız. Bizim önerdiğimiz sıra şu:

1. Peşəkar mühasib sertifikası: Adaydan sertifikanın kopyasını ve üyesi olduğu meslek kuruluşunun adını isteyin, üyeliği o kuruluşa yazılı olarak sorun. Sertifika sahiplerinin herkese açık bir listesi görünmüyor.
2. Denetçi: Şirketiniz denetime tabiyse denetçinin ya da denetim firmasının Auditorlar Palatası sicilinde olduğunu doğrulayın. Palata denetçi ve denetim firması sicilini tutuyor (IFAC); sicilin çevrim içi sorgulanıp sorgulanamadığı kesinleşmedi; gerekirse Palata'ya yazılı olarak sorun.
3. Türkiye'deki mali müşavir: Türkiye tarafındaki beyanları yürütecek SMMM ya da YMM'nin adını TÜRMOB üye sorgulama sayfasında ad ve soyadla arayabilirsiniz.

Türkiye'deki SMMM ruhsatını Azerbaycan'da peşəkar mühasib niteliği yerine sayan bir düzenleme görünmüyor. Bu yüzden "Türk muhasebeci" arayışında çoğu zaman iki kişiyle çalışmak gerekir: Azerbaycan'daki beyanlar için yerel muhasebeci, Türkiye'deki beyanlar için Türk mali müşavir.

Türk muhasebeci mi, Türkçe konuşan yerel muhasebeci mi?

Azerbaycan'daki beyanlar için Türkçe konuşan yerel muhasebeci, Türkiye'deki yükümlülükler için Türk mali müşavir daha uygun. Beyannameler Azerbaycan dilinde ve Dövlət Vergi Xidməti'nin (İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Devlet Vergi Servisi) e-taxes.gov.az portalından verilir. Azerbaycan Türkçesi ile Türkiye Türkçesi birbirine yakın; asıl risk aynı işin farklı terimlerle anılmasıdır.

Oranlar PwC'nin Ekim 2026 itibarıyla yayımladığı değerlerdir; ayrıntısı Azerbaycan vergi oranları rehberinde. Türkiye'de mukimseniz Azerbaycan'daki şirketten gelen kâr payı, yurt dışı iştirak kazancı ve kontrol edilen yabancı kurum (Kurumlar Vergisi Kanunu md. 7) değerlendirmesi Türk mali müşavirinizin işidir.

Azerbaycan'da muhasebeci nasıl seçilir?

Muhasebeciyi şirketinizin vergi rejimine ve bordro yüküne göre seçin, sonra iş bölümünü yazıya dökün. Görüşmede şu soruları sorun:

• Hangi rejimde kaç şirket yürütüyorsunuz? Basitleştirilmiş vergi ile KDV ve kâr vergisi rejimi farklı beyan döngüsü demek. 01.01.2026'dan beri POS terminaliyle alınan nakitsiz ödemelerden oluşan ciro, KDV kaydı ve basitleştirilmiş vergi eşiği hesabında 0,5 katsayıyla sayılıyor (Vergi Məcəlləsi md. 155.1-1 ve 218.1-1; 9 Aralık 2025 tarihli 297-VIIQD sayılı Kanun; Vergilər, 14.10.2026). Bu kuralı bilmeyen muhasebeci KDV kaydı zamanını yanlış hesaplayabilir.
• e-taxes erişimi kimde kalacak? Portal erişimini ve elektron imza yetkisini şirket sahibi olarak siz tutun; muhasebeciye ayrı yetki verin. Muhasebeci değiştiğinde erişimi geri almanız kolaylaşır.
• Bordroyu kim yapacak? 2026'da petrol dışı özel sektörde işveren sosyal sigorta primi aylık 200 AZN'ye kadar %22; 200-8.000 AZN arasında 44 AZN + 200 AZN'yi aşan kısmın %15'i; 8.000 AZN üzerinde 1.214 AZN + aşan kısmın %11'i (PwC, Ekim 2026). Yabancı çalışanınız varsa muhasebecinin çalışma izni durumunu da kontrol etmesini isteyin.
• Beyan kopyalarını ne zaman alacağım? Her beyandan sonra gönderilen beyannamenin ve ödeme makbuzunun kopyasını isteyin.
• Vergi denetiminde ne yapıyorsunuz? Masa başı inceleme beyandan sonra 30 iş gününde tamamlanır, olağan yerinde denetim yılda en fazla bir kez yapılır (PwC, Ekim 2026). Denetim yazışmalarına kimin cevap vereceğini sözleşmeye yazın; uyuşmazlık çıkarsa avukatla çalışmak gerekir, bunun için Azerbaycan'da avukat bulma ve ücretler rehberine bakabilirsiniz.

Sözleşmede ücretin hangi işleri kapsadığını, ek beyanların (düzeltme, tasfiye) ayrıca ücretlendirilip ücretlendirilmeyeceğini ve fesih halinde kayıtların nasıl devredileceğini açıkça yazın.

Azerbaycan muhasebeci ücretleri ne kadar?

Ekim 2026 itibarıyla tarihli ve kaynaklı bir ücret örneklemi derleyemedik, bu yüzden tutar yazmıyoruz. Teklifleri karşılaştırırken ücreti büyüten kalemleri ayrı ayrı sorun:

PeraGate'in koordinasyon bedeli ve partner muhasebeci ücretinin nasıl gösterildiği muhasebe hizmeti sayfasındaki fiyat tablosunda yer alır.

Azerbaycan vergi beyan takvimi nasıl işliyor?

Azerbaycan'da beyan ve ödemelerin çoğu üç sabit güne toplanır: ayın 15'i, ayın 20'si ve 31 Mart. Son gün tatile denk gelirse ilk iş gününe kayar. Ekim 2026 itibarıyla takvim (PwC; Vergilər vergi takvimi):

İki ayrıntı sık atlanıyor. Kâr vergisi geçici ödemesinde iki yöntem var: önceki yıl vergisinin dörtte biri ya da cari çeyrek gelirinin, önceki yıl vergisinin gelire oranıyla çarpılması. İkinci yöntemi seçen şirket bunu her yıl 15 Nisan'a kadar vergi dairesine bildirir; bildirmezse birinci yöntem uygulanır. Yeni kurulan şirketler ise geçici ödemeyi kümülatif hesaplar ve tutar, hesaplanan verginin %75'inden az olamaz (Vergilər takvimi, Ekim 2026).

Kâr vergisi beyanında süre bitmeden başvurursanız ve vergiyi ödemişseniz beyan süresi en fazla üç ay uzatılabilir; ödeme tarihi değişmez. Şirket tasfiye edilirse kâr vergisi beyannamesi tasfiye kararından sonraki 30 gün içinde verilir (PwC, Ekim 2026). Şirketi kapatmayı düşünüyorsanız bu süreyi muhasebecinizle önceden planlayın.

Ekim ve Kasım 2026'da hangi tarihler var?

Yakın tarihler şöyle (Vergilər vergi takvimi, Ekim 2026):

• 15 Ekim 2026: Üçüncü çeyrek kâr vergisi geçici ödemesi; Eylül maaşlarının sosyal sigorta, işsizlik ve sağlık sigortası primleri.
• 20 Ekim 2026: Eylül KDV beyannamesi ve ödemesi; üçüncü çeyrek basitleştirilmiş vergi beyannamesi; üçüncü çeyrek birleşik bordro beyannamesi; Eylül maaş stopajı.
• 16 Kasım 2026: Ekim primleri, mülk vergisi geçici ödemesi ve arazi vergisinin ikinci peşin ödemesi (15 Kasım pazara denk geliyor; PwC, Ekim 2026).
• 20 Kasım 2026: Ekim KDV beyannamesi ve Ekim maaş stopajı.

Bir sonraki büyük tarih 31 Mart 2027'deki yıllık kâr vergisi ve mülk vergisi beyanıdır.

Vergi geçmişi ne kadar geriye incelenebilir?

Vergi dairesi vergiyi dönem bitiminden itibaren üç yıl içinde yeniden hesaplayabilir, tespit edilen tutarları beş yıl içinde tahakkuk ettirebilir (PwC, Ekim 2026). Muhasebeci değiştirirken son beş yılın kayıtlarını ve beyan kopyalarını teslim aldığınızdan emin olun. Geç beyan ve geç ödeme cezaları bu sayfada verilmiyor; tutarları muhasebecinize ya da Dövlət Vergi Xidməti çağrı merkezine (195-1) sorun.

Şirket kurmadan önce muhasebeciyle neyi konuşmalısınız?

Şirketi kurmadan önce muhasebeciyle vergi rejimini, beklenen 12 aylık ciroyu ve bordroyu konuşun; çünkü KDV kaydı ve basitleştirilmiş vergi seçimi ilk aylardaki beyan yükünü belirler. KDV'de kayıt eşiği 12 ayda 200.000 AZN vergiye tabi ciro (PwC, Ekim 2026). Kuruluş adımları için Azerbaycan'da şirket kurma, hesap açılışı için banka hesabı açma rehberine bakın. Yazılım ya da yapay zekâ alanında şirket kuracaksanız yapay zekâ şirketi kurma rehberi bu sektöre özgü vergi ve veri konularını anlatıyor. Kuruluşu Türkçe takip etmek isterseniz şirket kurulumu desteğimize bakabilirsiniz.