Almanya'da Yapay Zekâ Şirketi Kurmak (2026): Teşvikler, AI Act, Veri Koruma ve Vergi

Almanya'da yapay zekâ şirketi kurmak için ayrı bir lisans gerekmiyor: şirket, diğer yazılım şirketleri gibi GmbH ya da UG olarak ticaret siciline kaydedilir. Farkı kuruluştan sonraki dört konu yaratır: AB Yapay Zekâ Tüzüğü'nde (AI Act) ürününüzün hangi role ve risk sınıfına girdiği, 29 Temmuz 2026'dan beri bu kuralları denetleyen Federal Ağ Ajansı (Bundesnetzagentur), model eğitiminde kişisel veri kuralları ve Ar-Ge giderinin %35'ine kadarını geri veren Forschungszulage gibi teşvikler. Sermaye, noter ve sicil adımları Almanya'da şirket kurma rehberinde; bu yazı yalnızca yapay zekâya özgü katmanı anlatıyor.

Belge hazırlığı, noter randevusu ve sicil başvurusunun Türkçe takibi için şirket kurulumu desteği sayfamıza bakabilirsiniz. Almanya'da ofisimiz yok; süreci uzaktan, Türkçe olarak ve lisanslı yerel profesyonellerle (noter, vergi danışmanı) koordine ediyoruz.

Almanya'da yapay zekâ şirketi için özel izin gerekir mi?

Hayır, Ekim 2026 itibarıyla yapay zekâ modeli geliştirmek, API ya da yapay zekâ destekli yazılım satmak için ayrı bir ticari izin yok. Şirket GmbH olarak 25.000 EUR esas sermayeyle (tescilden önce en az 12.500 EUR ödenmiş) ya da UG olarak daha düşük sermayeyle kurulur (GmbHG § 5, § 5a). Faaliyet konusu "yazılım ve yapay zekâ sistemlerinin geliştirilmesi ve satışı" gibi genel ifadelerle yazılabilir.

İzin gerektiren durumlar ürünün kendisinden doğar. Tıbbi teşhis yapan bir yazılım tıbbi cihaz mevzuatına, kredi puanlayan bir model finans denetimine, işe alımda aday eleyen bir sistem AI Act'in yüksek risk kurallarına girer. Bu yüzden kuruluştan önce ürününüzün kullanım amacını tek cümleyle yazmanız, hangi kurala tabi olduğunu belirlemenin en kısa yoludur.

AB yapay zekâ yasası (AI Act) şirketinize ne getiriyor?

Yükümlülükleriniz, değer zincirindeki rolünüze ve sisteminizin risk sınıfına göre değişir. Kendi modelinizi ya da sisteminizi kendi adınızla piyasaya sunuyorsanız "sağlayıcı" (provider), başkasının modelini işinizde kullanıyorsanız "uygulayıcı" (deployer) sayılırsınız. Türkiye'deki bir şirket olarak AB pazarına yüksek riskli sistem sunacaksanız AB'de yerleşik bir temsilci atamanız gerekir: AB'deki temsilci (AI Act md. 22). Almanya'da GmbH kurduğunuzda sağlayıcı zaten AB'de yerleşik olur.

AI Act (Tüzük (AB) 2024/1689) kademeli uygulanıyor ve Digital Omnibus olarak bilinen Tüzük (AB) 2026/1744 ile 27 Temmuz 2026'da bazı tarihler değişti:

Kaynak: EUR-Lex, Mayer Brown (30.07.2026). 2 Ağustos 2025'ten önce piyasaya sunulan GPAI modelleri için uyum süresi 2 Ağustos 2027.

Yasaklı uygulama ihlalinde ceza 35 milyon EUR'ya ya da dünya cirosunun %7'sine kadar çıkabilir; KOBİ'lerde bu iki tutardan düşük olanı esas alınır (AI Act md. 99). Omnibus, KOBİ'lere tanınan kolaylıkları küçük orta ölçekli şirketlere (small mid-cap) de genişletti.

Almanya'da AI Act'i hangi kurum denetliyor?

Merkezi makam Federal Ağ Ajansı'dır (Bundesnetzagentur). Yapay Zekâ Piyasa Gözetimi ve İnovasyonu Destekleme Kanunu (KI-MIG) 28 Temmuz 2026'da Federal Resmî Gazete'de yayımlandı ve 29 Temmuz 2026'da yürürlüğe girdi (IHK, Bundesnetzagentur). Bundesnetzagentur; personel yönetimi, kritik altyapı ve eğitim gibi hassas alanlardaki sistemleri, şeffaflık yükümlülüklerini ve yasaklı uygulamaları denetliyor, şikâyetleri de alıyor. AB'de tam uyumlaştırılmış ürün alanlarında (örneğin finans sektöründe BaFin, tıbbi cihazlarda mevcut gözetim makamları) yetki eski makamlarda kalır.

Girişimler için somut üç nokta var:

• KI-Service Desk: Bundesnetzagentur'un çevrim içi aracıyla sisteminizin risk sınıfını ilk aşamada kendiniz değerlendirebilirsiniz; araç AB kılavuzlarını ve okuryazarlık bilgilerini de topluyor.
• KI-Reallabor: Yapay zekâ sistemlerini kontrollü ortamda geliştirme ve test etme alanı. KI-MIG, KOBİ'lere ve girişimlere öncelikli erişim öngörüyor; başvuru ayrıntıları AB uygulama tasarruflarına bağlı olduğu için henüz yayımlanmadı.
• Gerçek koşullarda test: Yüksek riskli bir sistemi gerçek kullanıcılarla test etmeden önce test planını piyasa gözetim makamına sunmanız ve Bundesnetzagentur onayı almanız gerekir (IHK, Ekim 2026).

Yapay zekâ girişimi hangi teşvik ve fonlardan yararlanabilir?

Almanya'da yapay zekâya özel bir vergi indirimi yok; destekler genel girişim ve Ar-Ge programlarından gelir. Çoğu programın ortak şartı şirketin merkezinin ya da faaliyet üssünün Almanya'da olmasıdır.

Kaynak: Projektträger Jülich, KfW, HTGF, FZulG § 3 ve § 4 (erişim 15.10.2026).

EXIST programı 31 Aralık 2029'a kadar başvuruya açık. Türkiye'den doğrudan başvuru yolu yok; Almanya'da yüksek lisans ya da doktora yapan ya da bir Alman araştırma kurumunda çalışan kurucular için anlamlı.

Hesaplama gücü için ayrı bir kapı da var: AB'nin EuroHPC girişimi kapsamında Stuttgart'taki HLRS'e kurulan HammerHAI yapay zekâ süper bilgisayarının 2026'nın ikinci yarısında devreye girmesi bekleniyor; sistem uygun Avrupalı kullanıcılara ücretsiz erişim öngörüyor (EuroHPC, 16.03.2026). Erişim şartları çağrı bazında açıklanıyor.

Forschungszulage yapay zekâ geliştirmesinde nasıl işler?

Forschungszulage, model geliştirme gibi Ar-Ge projelerindeki personel ve belirli dış hizmet giderlerinin bir kısmını vergiden mahsup ya da nakit olarak geri veren bir destek. Oran %25'tir; AB tanımına göre KOBİ olan şirket 10 puan artış isteyerek %35 alabilir (FZulG § 4). 1 Ocak 2026'dan sonra doğan giderlerde yıllık hesaplama tavanı 12 milyon EUR'dur (FZulG § 3 Abs. 5); bu da KOBİ için yılda en fazla 4,2 milyon EUR destek demektir. 31 Aralık 2025'ten sonra başlayan projelerde genel ve işletme giderleri için uygun giderlerin %20'si kadar götürü tutar da hesaba eklenir (FZulG § 3 Abs. 3b).

Başvuru iki aşamalıdır. Önce projenin Ar-Ge niteliği Bescheinigungsstelle Forschungszulage (BSFZ) tarafından belgelenir; BSFZ yalnızca içeriği inceler ve kararı vergi dairesini bağlar. Sonra yıl kapandıktan sonra vergi dairesine (Finanzamt) tutar için başvurulur. Destek, ödenecek vergiyi aşarsa fark nakit ödenir; bu yüzden henüz kâr etmeyen girişimler için de anlamlıdır. Yalnızca hazır bir modeli entegre etmek ya da standart yazılım geliştirmek genellikle Ar-Ge sayılmaz; teknik belirsizliği ve çözüm yolunu proje dosyasında açıkça yazmanız gerekir.

Kişisel veriyle model eğitirken GDPR ve BDSG neyi şart koşuyor?

Model eğitiminde ve çıkarımda kişisel veri kullanıyorsanız her işleme için GDPR md. 6'daki bir hukuki dayanak, yüksek riskli işlemede veri koruma etki değerlendirmesi (GDPR md. 35) ve bulut ya da GPU sağlayıcınızla veri işleme sözleşmesi (GDPR md. 28) gerekir. Almanya'ya özgü ek kural Federal Veri Koruma Kanunu'ndadır (BDSG): kişisel verileri sürekli otomatik işleyen en az 20 kişi çalıştırıyorsanız ya da işlemeniz etki değerlendirmesi gerektiriyorsa veri koruma görevlisi atamanız zorunludur (BDSG § 38).

Özel şirketleri, merkezinizin bulunduğu eyaletin veri koruma makamı denetler; Berlin'de kurulan bir GmbH ile Münih'te kurulan bir GmbH farklı makamlara bağlıdır. Türkiye'deki ekibinizin Almanya'daki verilere erişmesi AB dışına aktarım sayılır. Türkiye için AB'nin yeterlilik kararı olmadığından genellikle Komisyon'un standart sözleşme maddeleri (GDPR md. 46) kullanılır. Ters yönde, Türkiye'deki kişisel verileri Almanya'ya aktarıyorsanız KVKK md. 9'daki standart sözleşmenin imzadan sonra 5 iş günü içinde Kişisel Verileri Koruma Kurumu'na bildirilmesi gerekir.

Almanya'da yapay zekâ hizmeti satarken vergi nasıl işler?

Şirketin kârı %15 kurumlar vergisine, bunun %5,5'i oranında dayanışma vergisine (toplam %15,825) ve belediyenin çarpanına göre değişen ticaret vergisine (Gewerbesteuer) tabidir (KStG § 23, Ekim 2026). Kurumlar vergisi 2028'de %14'e başlayarak her yıl 1 puan düşecek ve 2032'de %10 olacak. Oranların ve belediye farklarının ayrıntısı Almanya vergi sistemi rehberinde.

Yapay zekâ ürünlerinde asıl karışıklık KDV'nin hangi ülkede doğduğudur. İnsan müdahalesi olmadan, internet üzerinden otomatik sunulan SaaS ve API hizmetleri genellikle "elektronik hizmet" sayılır; size özel danışmanlık ya da model geliştirme işi ise genel hizmet kuralına girer:

Yurt dışındaki bir sağlayıcıdan bulut, GPU ya da model API'si aldığınızda da ters ifa işler: KDV'yi Almanya'da siz beyan eder, aynı beyannamede indirim olarak geri alırsınız. Bu beyanları ve aylık ön bildirimleri genellikle vergi danışmanı (Steuerberater) hazırlar; seçim ve sicil sorgusu için Almanya'da Türk muhasebeci rehberine, aylık takip için muhasebe desteği sayfamıza bakabilirsiniz.

Türkiye'de yaşıyorsanız Alman şirketinin kârı Türkiye'de vergilenir mi?

Şirketi fiilen Türkiye'den yönetiyorsanız risk var. Kurumlar Vergisi Kanunu'na göre iş merkezi Türkiye'de olan kurum Türkiye'de tam mükellef sayılabilir; kararların nerede alındığı, müdürün nerede oturduğu ve sözleşmelerin nereden imzalandığı bu değerlendirmeye girer. Kontrol edilen yabancı kurum kuralı (KVK md. 7) ise yabancıdaki vergi yükü %10'un altındaysa devreye girdiği için, Almanya'daki toplam yük (Ekim 2026 itibarıyla kurumlar, dayanışma ve ticaret vergisiyle çoğu belediyede %30 civarı) nedeniyle Alman GmbH'lerinde genellikle uygulanmaz.

Türkiye'deki müşterilerinize yazılım lisansı ya da model kullanım hakkı satıyorsanız ödemeden Türkiye'de stopaj kesilebilir. GTAI'ye göre Türkiye'nin iç mevzuatındaki %20'lik lisans stopajı, Türkiye-Almanya çifte vergilendirme anlaşmasıyla en fazla %10'a iner. SaaS aboneliğinin lisans bedeli mi hizmet bedeli mi sayılacağı sözleşmenin diline bağlıdır; sözleşmeyi imzalamadan önce iki ülkedeki danışmanınıza birlikte sorun.

AB dışından gelen kurucu Almanya'da hangi oturumla çalışır?

Şirkette kendiniz çalışacaksanız Oturum Kanunu § 21'deki serbest çalışma (girişimci) iznine başvurursunuz; şirket kurmak tek başına oturum vermez. Yabancılar dairesi iş fikrinin uygulanabilirliğini, girişimcilik deneyiminizi, sermaye tutarını, istihdama etkisini ve inovasyon ile araştırmaya katkısını değerlendirir; finansmanın öz sermaye ya da kredi taahhüdüyle güvence altında olması gerekir (§ 21 Abs. 1 AufenthG). Yapay zekâ girişimleri son kriterde iş planıyla somut bir gerekçe sunabilir.

• Almanya'daki bir devlet ya da devletçe tanınmış üniversiteden mezunsanız ya da Almanya'da araştırmacı veya AB Mavi Kart sahibi olarak bulunuyorsanız, faaliyetin eğitiminizle ya da araştırmanızla bağı olması şartıyla izin genel değerlendirme olmadan verilmesi öngörülür (§ 21 Abs. 2a).
• İlk izin en fazla 3 yıl verilir; 3 yıl sonunda işletme başarılı ve geçiminiz güvencedeyse süresiz yerleşim izni alınabilir (§ 21 Abs. 4).
• 45 yaş üstündeyseniz yeterli emeklilik güvencesi göstermeniz beklenir (§ 21 Abs. 3).
• Oturum izni harcı 100 EUR'dur (AufenthV § 45); Türkiye-AET Ortaklık hukukundan yararlanan Türk vatandaşlarında harç, Alman kimlik kartı harcı düzeyine iner (AufenthV § 52a). Türkiye'den ulusal D vizesiyle girmeniz gerekir.

Türler ve şartların karşılaştırması için Almanya oturum izni türleri rehberine bakın.

Kendi GPU sunucunuzu ya da veri merkezinizi kuracaksanız ne bilmelisiniz?

Kendi veri merkezinizi işletecekseniz Enerji Verimliliği Kanunu (EnEfG) devreye girer: elektrik tüketiminin 1 Ocak 2024'ten beri %50'si, 1 Ocak 2027'den itibaren tamamı yenilenebilir kaynaktan karşılanmalıdır (EnEfG § 11 Abs. 5). 1 Temmuz 2026'dan itibaren işletmeye giren tesisler 1,2 veya daha düşük enerji kullanım etkinliğine (PUE) ulaşmak zorundadır (EnEfG § 11 Abs. 2). Kanundaki tanıma göre bu kurallar yedeksiz elektrik anma bağlantı gücü 300 kW ve üzeri olan tesislere uygulanıyor (EnEfG § 3 Nr. 24); eşiği yükseltecek değişikliğin akıbeti Ekim 2026 itibarıyla netleşmedi.

Çoğu girişim için bu yük, bulut ya da GPU kiralamayla ortadan kalkar. O durumda dikkat edilecek iki nokta veri işleme sözleşmesi (GDPR md. 28) ve verinin hangi bölgede tutulduğudur. Yapay zekâ çipi ya da sunucu donanımı ithal veya ihraç edecekseniz ABD ve AB ihracat kontrolleri ayrı bir uyum alanıdır: Almanya'ya yapay zekâ çipi ihracatı.

Hangi sırayla ilerlemelisiniz?

Pratikte şu sıra en az geri dönüş gerektirir:

1. Ürününüzün kullanım amacını yazın ve KI-Service Desk aracıyla AI Act risk sınıfını kabaca belirleyin.
2. Şirket türünü (GmbH ya da UG) ve merkez şehrini seçin; şehir, ticaret vergisi çarpanını ve veri koruma makamınızı belirler.
3. Almanya'da çalışacaksanız § 21 başvurusu için iş planını, AI Act ve veri koruma maddelerini içerecek şekilde hazırlayın.
4. Kuruluştan sonra şirket hesabını açın (banka hesabı açma desteği) ve KDV kaydını yaptırın.
5. Ar-Ge projelerinizi baştan belgeleyin; Forschungszulage başvurusu yıl kapandıktan sonra yapılsa da teknik belgeleri geriye dönük toplamak zordur.
6. Şeffaflık (md. 50) ve 2 Aralık 2026 filigran kuralını ürün yol haritanıza ekleyin.