Almanya'da Oturum İzni Avukatı: Ret, İtiraz ve Dava Ne Zaman Gerekir?

Almanya'da oturum izniniz reddedildiyse ya da sınır dışı (Ausweisung) kararı aldıysanız avukatla görüşmeniz gereken an, kararın size bildirildiği gündür. Yasal süre kural olarak 1 aydır: eyaletinize göre ya yabancılar dairesine (Ausländerbehörde) itiraz (Widerspruch) verilir ya da doğrudan idare mahkemesine (Verwaltungsgericht) dava açılır (VwGO § 70, § 74; Ekim 2026). Hangi yolun açık olduğunu kararın sonundaki kanun yolu bilgisi (Rechtsbehelfsbelehrung) yazar.

Baroya kayıtlı, Türkçe konuşan bir avukatla görüşmeyi ayarlamak ve belgelerinizi süre dolmadan hazırlamak için: Almanya'da avukat görüşmesi koordinasyonu. PeraGate avukat değildir ve Almanya'da ofisi yoktur; hukuki değerlendirmeyi ve temsili yalnız avukat yapar (RDG § 3), biz süreci uzaktan Türkçe koordine ederiz. Hangi oturum türüne başvurulacağı bu rehberin değil, oturum izni türleri rehberinin konusudur.

Oturum izni işinde avukat ne zaman gerekir?

Avukat tutmak ilk derecede yasal olarak zorunlu değildir; ama kısa süreye bağlı bir ret ya da sınır dışı kararı aldıysanız avukatla görüşmek pratikte çoğu zaman gerekir. İlk derece idare mahkemesinde davayı kendiniz yürütebilirsiniz; Yüksek İdare Mahkemesi (Oberverwaltungsgericht) ve Federal İdare Mahkemesi'nde avukatla temsil zorunludur (VwGO § 67). Sorun, sürenin ve dilekçenin Almanca, kısa ve hataya kapalı olmasıdır.

Avukatla görüşmenin öne çıktığı durumlar:

• Uzatma ya da ilk başvurunun reddi (Ablehnungsbescheid): 1 aylık süre ve çoğu durumda ayrıca acil koruma başvurusu.
• Sınır dışı (Ausweisung) ya da giriş ve kalış yasağı (Einreise- und Aufenthaltsverbot): Kararın sonuçları yıllarca sürebilir.
• Dinleme yazısı (Anhörung): Yabancılar dairesi olumsuz karar vermeden önce görüşünüzü sorarsa cevap süresi genellikle yazıda verilir; bu aşamadaki yazılı açıklama sonraki davayı etkiler.
• Aylardır cevap gelmemesi: Hareketsizlik davası (Untätigkeitsklage) için.
• Ortaklık hukuku (ARB 1/80) haklarının söz konusu olması: Türk işçilerin ve ailelerinin Ankara Anlaşması'ndan gelen hakları dosyanın sonucunu değiştirebilir.

Oturum başvurusunun kendisi (belge listesi, randevu, form) için çoğu kişi avukata ihtiyaç duymaz; bu adımlar oturum izni başvuru desteği kapsamındadır.

Ret kararına hangi süre içinde itiraz edilir?

Süre, karar size bildirildikten (tebliğ) sonra 1 aydır; hem itiraz (VwGO § 70) hem dava (VwGO § 74) için aynı süre geçerlidir. Eyaletler itiraz aşamasını kanunla kaldırabilir (VwGO § 68). Örneğin Kuzey Ren-Vestfalya'da yabancılar hukukunda itiraz aşaması yoktur ve ret kararına karşı doğrudan dava açılır (JustG NRW § 110). Bazı eyaletlerde itiraz aşaması hâlâ bulunur; kesin cevabı kararın kendisi verir.

Süre tebliğ tarihinden işler; bu tarih zarfın üzerinde ya da tebliğ belgesinde yazılıdır, bu yüzden kararı zarfıyla saklayın. Dilekçe en geç sürenin son günü makama ya da mahkemeye ulaşmış olmalıdır; postaya verilmiş olması yetmez.

Uzatma reddedilirse Almanya'da kalmaya devam edebilir miyim?

Kendiliğinden hayır: oturum izni uzatma ya da verme talebinin reddine karşı açılan itiraz ve davanın erteleyici etkisi yoktur (AufenthG § 84 Abs. 1). Bu, dava sürerken de çıkış yükümlülüğünüzün devam ettiği anlamına gelir. Almanya'da kalmak için mahkemeden ayrıca erteleyici etkinin tanınmasını istemek gerekir; buna acil koruma başvurusu (Eilantrag, VwGO § 80 Abs. 5) denir.

Bu aşamada sıra önemlidir:

1. Uzatmayı izin bitmeden isteyin. Süresinde yapılan uzatma başvurusunda eski izniniz, yabancılar dairesi karar verene kadar geçerli sayılır ve size bunu gösteren Fiktionsbescheinigung verilir (AufenthG § 81 Abs. 4 ve 5). Geç başvuruda bu etki kendiliğinden doğmaz.
2. Ret kararındaki çıkış süresine bakın. Sınır dışı etme ihtarında (Abschiebungsandrohung) çıkış süresi kural olarak 7 ile 30 gün arasındadır (AufenthG § 59 Abs. 1). Bu süre 1 aylık dava süresinden kısa olabilir.
3. Dava ve acil koruma başvurusunu birlikte değerlendirin. Süresinde uzatma istediğiniz için eski izniniz geçerli sayılıyorduysa, çalışma açısından izin; itiraz ya da dava süresi dolana kadar ve acil koruma başvurusu incelenirken devam ediyor sayılır (AufenthG § 84 Abs. 2). Bunun dosyanıza uygulanıp uygulanmadığını avukata sorun.

İş sözleşmenize bağlı bir izin söz konusuysa işverenle konuşmadan önce bu tarihleri netleştirin; çalışma izni tarafı için Almanya çalışma izni rehberine bakın.

Yabancılar dairesi karar vermiyorsa ne yapılır?

Başvurunuzun üzerinden 3 ay geçmişse ve gecikmenin yeterli bir nedeni yoksa idare mahkemesine hareketsizlik davası (Untätigkeitsklage) açılabilir (VwGO § 75). Mahkeme, gecikmenin haklı bir nedeni olduğunu görürse yabancılar dairesine süre verip davayı bekletebilir; daire bu sürede karar verirse dava sona erer.

Süresinde uzatma istediyseniz bekleme boyunca kalışınız Fiktionsbescheinigung ile belgelenir (AufenthG § 81 Abs. 5). Belgenin süresi dolarsa yeni bir belge isteyin; işveren ve banka genellikle bu belgeyi sorar. Yabancılar dairelerinin karar süreleri resmi olarak yayımlanmıyor ve şehirden şehre değişiyor.

Vize reddinde Remonstration hâlâ yapılabiliyor mu?

Hayır. Federal Dışişleri Bakanlığı (Auswärtiges Amt), konsoloslukta yeniden inceleme talebi olan Remonstration yolunu 1 Temmuz 2025'te dünya genelinde kaldırdı; değişiklik Schengen vizelerini ve aile birleşimi, nitelikli çalışan, mesleki eğitim ve öğrenim gibi ulusal vizeleri kapsıyor (asyl.net, Bakanlık duyurusu). Remonstration kanunda öngörülmüş bir yol değildi; Bakanlık tarafından gönüllü olarak tanınıyordu.

Ekim 2026 itibarıyla vize reddinde iki seçenek var:

• Dava: Hangi ülkede başvurmuş olursanız olun yetkili mahkeme Berlin İdare Mahkemesi'dir (Verwaltungsgericht Berlin). Süre kural olarak ret kararının tebliğinden 1 aydır (VwGO § 74) ve kararın sonundaki kanun yolu bilgisinde yazar; bu bilgi verilmemiş ya da yanlışsa 1 yıllık süre işler (VwGO § 58).
• Yeni başvuru: Ret gerekçesindeki eksik giderilerek yeniden başvurulabilir. Gerekçe bir belge eksikliğiyse bu yol düşünülebilir; gerekçe belirsizse önce bir avukatla okuyun.

Sınırda verilen ulusal vize reddine karşı kanun yolu yoktur (AufenthG § 83 Abs. 1). D vizesi ve başvuru kanalları için Almanya vizesi rehberine bakın.

Sınır dışı (Ausweisung) kararında Türk vatandaşlarının ek koruması var mı?

Ortaklık hukukundan (ARB 1/80) oturum hakkı olan Türk vatandaşları için evet: bu kişiler ancak kişisel davranışları kamu güvenliği ve düzeni için güncel ve ağır bir tehlike oluşturuyorsa ve sınır dışı etme toplumun temel bir çıkarını korumak için zorunluysa sınır dışı edilebilir (AufenthG § 53 Abs. 3). Aynı koruma AB uzun dönem oturumu (Daueraufenthalt-EU) sahiplerine de uygulanır. Diğer yabancılarda ölçüt, kamu yararıyla kalma yararının tartılmasıdır (§ 53 Abs. 1 ve 2).

ARB 1/80 hakları kendiliğinden herkese ait değildir; Almanya'da yasal çalışma süresine ve aile bağına göre doğar. Bu yüzden Ausweisung dosyasında avukatın ilk sorusu genellikle çalışma geçmişiniz olur. Elinizde şu belgeler bulunsun:

• Almanya'daki iş sözleşmeleri, bordrolar ve emeklilik sigortası dökümü (Versicherungsverlauf)
• Eski oturum kartlarının ve izinlerin kopyaları
• Ceza dosyası varsa hüküm ve tebliğ belgeleri

Sınır dışı kararına karşı itiraz ve dava, kararın geçerliliğini kendiliğinden ortadan kaldırmaz (AufenthG § 84 Abs. 2). Hukuki yolların tükendiği insani durumlarda eyaletlerin Zorluk Komisyonu'na (Härtefallkommission) başvurulabilir; ama bu bir dilekçe yoludur ve kanuni bir hak doğurmaz (AufenthG § 23a).

Göç hukuku avukatı nasıl seçilir ve doğrulanır?

İlk kontrol, avukatın Almanya'da baroya kabul edilmiş olmasıdır: bunu Federal Barolar Birliği'nin (BRAK) resmi avukat sicilinden (Bundesweites Amtliches Anwaltsverzeichnis) yaparsınız. Sicil dil bilgisini göstermez; Türkçe bilip bilmediğini avukatın kendisine sorun.

Göç hukukunda ayrıca uzmanlık unvanı vardır: Fachanwalt für Migrationsrecht. Unvan, Federal Barolar Birliği Tüzük Meclisi'nin (Satzungsversammlung) 2015 kararıyla oluşturuldu, Mart 2016'dan beri veriliyor ve bölge barosu (Rechtsanwaltskammer) tarafından tanınıyor. Başvuran avukat 120 saatlik eğitim kursunu, en az 80 göç hukuku dosyasını ve bunların en az 30'unun mahkeme dosyası olduğunu kanıtlamak zorunda (FAO § 5 Abs. 1 lit. w, § 14p). Unvan şart değildir; unvansız bir avukat da oturum davası alabilir, ama unvan bu alanda belgelenmiş deneyimin göstergesidir.

Türkiye barosuna kayıtlı bir avukat Almanya'daki yabancılar dairesi ve idare mahkemesi işinde sizi Alman avukatı gibi temsil edemez. Avukat bulma yolları, ücret anlaşması ve sigorta konusu için Almanya'da avukat bulma ve ücretler rehberine bakın.

Oturum izni avukatı ne kadar ücret alır?

Ücret iki yoldan biriyle belirlenir: Avukat Ücretleri Kanunu'ndaki (RVG) yasal tablo ya da avukatla yazılı (Textform) yapılan ücret anlaşması. Ücret anlaşması yoksa tüketici için ilk danışma en fazla 190 EUR, danışma en fazla 250 EUR'dur; üzerine KDV eklenir (RVG § 34, Ekim 2026).

Yasal ücret dava değerine bağlıdır. Federal İdare Mahkemesi'nin Streitwertkatalog 2025'i süreli oturum izni davasında kişi başı 5.000 EUR (GKG § 52 Abs. 2'deki Auffangwert), süresiz oturumda 7.500 EUR, acil koruma başvurusunda bunun yarısını önerir. Bu değerlerle yapılan yasal ücret hesabı (RVG § 13 tablosu, Ekim 2026):

Bu tutarlar alt sınır gibi okunmalı: mahkeme işinde avukat kural olarak yasal ücretin altında ücret kararlaştıramaz (BRAO § 49b), ama yazılı anlaşmayla daha yüksek saatlik ya da götürü ücret isteyebilir. Mahkeme harcı ayrıca ödenir; davayı kaybeden taraf yargılama masraflarını üstlenir (VwGO § 154).

Geliri yetersiz olanlar için iki destek var:

• Beratungshilfe: Mahkeme dışı danışma için yaşadığınız yerin sulh mahkemesinden (Amtsgericht) belge alınır; avukata ödenen pay 15 EUR'dur (RVG Ek 1 Nr. 2500).
• Prozesskostenhilfe: Dava için mahkemeden adli yardım istenir (VwGO § 166). Davanın başarı şansı da incelenir.

Hukuki koruma sigortanız (Rechtsschutzversicherung) varsa, yabancılar hukukunun poliçede kapsanıp kapsanmadığını avukata gitmeden sigortaya sorun.

Avukata giderken hangi belgeler hazır olmalı?

Avukatın ilk görüşmede süreyi ve yolu belirleyebilmesi için kararın kendisi ve tebliğ tarihi yeterlidir; geri kalanı dosyayı güçlendirir. Görüşmeye şunları götürün:

1. Ret ya da sınır dışı kararı, zarfıyla birlikte (tebliğ tarihi zarfta ya da tebliğ belgesinde yazar)
2. Varsa dinleme yazısı (Anhörung) ve verdiğiniz cevap
3. Pasaport, mevcut ve eski oturum kartları, Fiktionsbescheinigung
4. Başvuru formunun ve verdiğiniz belgelerin kopyaları
5. İş sözleşmesi, son bordrolar, kira sözleşmesi ve adres kaydı (Meldebescheinigung)
6. Türkiye'den gelen belgeler için apostil ve gerekiyorsa yeminli tercüme

Türkçe belgelerin Almancaya çevrilmesi gerekiyorsa tercümeyi yeminli bir tercümana yaptırın; süreç için yeminli Türkçe-Almanca tercüman rehberine bakın.

PeraGate bu süreçte ne yapar, ne yapmaz?

PeraGate, Almanya'da baroya kayıtlı ve Türkçe konuşan bir avukatla görüşmenizi ayarlar, belgelerinizi tarih sırasıyla hazırlar, tercüme sırasını düzenler ve görüşme sonrası adımları Türkçe takip eder. Almanya'da ofisimiz yoktur; koordinasyonu uzaktan yaparız.

Yapmadıklarımız: hukuki görüş vermek, dilekçe yazmak, sizi yabancılar dairesinde ya da mahkemede temsil etmek. Almanya'da mahkeme dışı hukuki hizmet yalnız kanunun yetki verdiği kişilerce verilebilir (RDG § 3). Avukat ücreti doğrudan avukata ödenir; avukattan yönlendirme komisyonu almayız. Kararı yabancılar dairesi ya da mahkeme verir; sonuç ve süre konusunda söz veremeyiz.